Czym są wyjątki kontrolowane i niekontrolowane w Javie oraz podaj przykłady każdego rodzaju

W Javie wyjątki dzielimy na dwa główne rodzaje: wyjątki kontrolowane (checked exceptions) i wyjątki niekontrolowane (unchecked exceptions).

1. Wyjątki kontrolowane (checked exceptions):

   • Wyjątki kontrolowane są to wyjątki, które muszą być obsłużone przez program, w przeciwnym razie program nie skompiluje się.
   • Są one dziedziczone z klasy Throwable, ale nie z klasy RuntimeException.
   • Przykłady wyjątków kontrolowanych to:
     • IOException: Wyjątek zgłaszany, gdy wystąpi problem z operacjami wejścia/wyjścia, np. podczas odczytu pliku.
     • SQLException: Wyjątek zgłaszany, gdy wystąpi błąd w trakcie dostępu do bazy danych.
     • ParseException: Wyjątek zgłaszany, gdy wystąpi problem podczas parsowania danych.

2. Wyjątki niekontrolowane (unchecked exceptions):

   • Wyjątki niekontrolowane są to wyjątki, które nie muszą być obsługiwane przez program, ale mogą być obsłużone w razie potrzeby.
   • Są one dziedziczone z klasy RuntimeException.
   • Przykłady wyjątków niekontrolowanych to:
     • NullPointerException: Wyjątek zgłaszany, gdy próba dostępu do obiektu, który ma wartość null.
     • ArrayIndexOutOfBoundsException: Wyjątek zgłaszany, gdy następuje próba dostępu do elementu tablicy poza jej zakresem.
     • ArithmeticException: Wyjątek zgłaszany, gdy wystąpi błąd arytmetyczny, np. dzielenie przez zero.

W przypadku wyjątków kontrolowanych, programista jest zmuszony do obsługi tych wyjątków poprzez blok try-catch lub poprzez deklarację wyjątku w sygnaturze metody. Natomiast wyjątki niekontrolowane mogą być obsłużone, ale nie jest to wymagane, co daje większą elastyczność, ale wymaga ostrożności w pisaniu kodu, aby uniknąć błędów.